Zafer Çelenk

Yazılım, hayaller ve hayat üzerine notlar

Linux çoklu masaüstü kullanımı

Linux işletim sistemi kullanıyor musunuz? Peki daha önce Linux veya OS X işletim sistemleri ile bir deneyiminiz oldu mu? Eğer bu sorulara evet diyorsanız o zaman çoklu masaüstü ile tanışmış olmalısınız. Son sürümle beraber Windows 10 işletim sistemi de bu beceriye kavuşmuştur. Ben bu yazımda bir Linux kullanıcısı olarak, çoklu masaüstünün Linux tarafındaki kullanımından söz edeceğim.

Linux masaüstü ortamları ilk ortaya çıktığı günden bu yana çoklu masaüstü özelliğini kullanıcılarına sunmaktadır. Linux ortamında mevcut masaüstünüzün birden çok kopyasını oluşturabilirsiniz. Bu sayede bir masaüstünde e-posta ve web tarayıcınız açıkken diğer bir masaüstünde dökümanlarınızı açabilir hatta bir başka masaüstünüzde uzak sunucu bağlantınızı yapabilirsiniz. Böylece sürekli pencereler arasında aç kapa yapmadan masaüstlerinizde hızlı bir şekilde gezinebilirsiniz. Bu çalışma şekli Windows gibi tek bir masaüstünde çalışmaya alışkın kullanıcılar için başlarda çok kullanışlı görünmeyebilir. Ancak uzun vadede bu çalışma sistemine alışanlar için oldukça kullanışlı ve pratik bir durum oluşturacaktır.

Çoklu masaüstü özelliği Linux sistemlerinde iyi entegre olmuş bir şekilde kullanıcıya sunulur. Mevcutta iki veya dört masaüstü ile gelen sistemlere kullanıcı istediği takdirde daha çok masaüstü ekleyebilir. Tabi ki burada bilgisayarınızın donanım gücüde önemlidir. Sonuçta açılan her masaüstü sisteme ek bir yük getirecektir.

Çoklu masaüstü özelliği çok kullanışlı olsada önemli olan bu masaüstleri arasında hızlı geçişler yapabilmektir. Eğer bu masaüstleri arasında hızlı ve akıcı bir geçiş yapamazsanız çoklu masaüstü kullanımından arzu ettiğiniz verimi alamazsınız. Bu sebeple Linux sistemlerinde bu geçişleri için görev çubuğuna eklenmiş ikonlar, mevcut pencereler üzerinde bulunan menüler ve ön tanımlı kısayollar kullanıma sunulmuştur. Tüm bu olanaklar masaüstleri arasındaki geçişi mümkün olduğunca kolay hale getirmiş olsada benim birincil tercihim masaüstü geçişleri için fare (mouse) düğmelerini kullanmaktır. Bana en pratik ve akıcı gelen geçiş yönetimi budur.

Fare (mouse) ile masaüstleri arasında geçiş yapmak en hızlısıdır. Özellikle fare tekerleğiniz “Scroll-Tilt” diye tabir edilen sağa sola hareket özelliğine sahip ise ve bu özelliği masaüstleri arasında geçiş için ayarlarsanız tek bir parmak hareketi ile masaüstleri arasında gezinebilirsiniz. Bu yapmak için Linux Mint üzerinde aşağıdaki komutları çalıştırabilirsiniz.

1
2
3
4
5
6
7
# Previous desktop
"dbus-send --session --type=method_call --dest=org.Cinnamon /org/Cinnamon org.Cinnamon.switchWorkspaceLeft"
b:6

# Next desktop
"dbus-send --session --type=method_call --dest=org.Cinnamon /org/Cinnamon org.Cinnamon.switchWorkspaceRight"
b:7

Yukarıdaki kodları kullanarak fare tuşlarınızı masaüstü geçişleri için ayarlayabilirsiniz. Peki bu kodları nasıl kullanacaksınız! Gelin şimdi buna bir bakalım.

Fare düğmelerini bulalım

Ben kendi sistemimde Linux Mint kullanıyorum. Dolayısıyla bu kodları Linux Mint üzerinde denedim ve çalıştırdım. Farklı sistemlerde farklı durumlar oluşabilir. Yukarıdaki kodların çalışabilemesi için sisteminizde “xbindkeys“ paketinin yüklü olması gerekiyor. Eğer yüklü değilse aşağıdaki komutu kullanarak yükleyebilirsiniz.

1
$ sudo apt-get install xbindkeys

Gerekli yüklemelerden sonra faremiz üzerindeki düğmelerin sistem tarafından nasıl tanımlandığını bulmamız gerekiyor. Bunun için önce aşağıdaki komutu çalıştırıp fare üzerindeki düğmelere tıklayarak sonucu inceliyelim.

1
$ xev

Bu komutu çalıştırıp düğmelere bastığınızda aşagıdakine benzer çıktılar alacaksınız. Burada dikkat etmemiz gereker yer “Button 1” bölümüdür. Bu bölüm bize fare üzerinde basılan düğmenin numarasını verir.

1
2
3
4
5
6
7
ButtonPress event, serial 38, synthetic NO, window 0x4000001,
    root 0x398, subw 0x0, time 22026698, (73,117), root:(74,182),
    state 0x4, button 1, same_screen YES

ButtonRelease event, serial 38, synthetic NO, window 0x4000001,
    root 0x398, subw 0x0, time 22026818, (73,117), root:(74,182),
    state 0x104, button 1, same_screen YES

Bu işlemden sonra kendi ev (home) klasörünüzün altında “.xbindkeysrc” isimli bir dosya oluşturmanız gerekiyor. Beniim sistemim de bu dosyanın tam yolu şöyle “/home/zafer/.xbindkeysrc” görünüyor. Burada dikkat etmeniz gereken kısım “b:6” ve “b:7” tanımları bu tanımlar sisteminizdeki fareye ait tuşları temsil ediyor. Biraz yukarıda fare tuşlarını nasıl bulacağızla ilgi bir örnek yapmıştık. Bu şekilde tespit ettiğimiz tuşlara ilgili komutları atıyoruz.

Mesala buradaki 6 ve 7 rakamları benim faremde bulunan ilere ve geri tuşlarına karşılık geliyor. Yukarıdaki kodlama ile ben ileri ve geri tuşlarını kullanarak masaüstleri arasında gezebiliyorum. Tüm bu işlemleri tamamladıktan sonra bilgisayarınızı yeniden başlatırsanız artık fare tuşları ile masaüstlerinizde gezmeye başlayabilirsiniz.